‘Als specialist ouderengeneeskunde ben je een soort spin in het web’

Tekst: Mirthe Diemel, Beeld: Marco Okhuizen

Wie denkt dat een specialist ouderengeneeskunde alleen maar in een verpleeghuis werkt en mensen naar de ‘eindstreep’ helpt, heeft het mis. Het is een dynamisch vak dat je op verschillende plekken kunt uitoefenen. En het patiëntencontact is bijzonder. Derdejaars­aios ouderengeneeskunde Wouter Veenendaal: ‘Deze mensen zijn eerlijk, puur, écht.’

Hij neigde naar het ­specialisme orthopedie toen hij aan zijn opleiding geneeskunde begon – dat zou immers prachtig aansluiten op zijn eerder afge­­ronde studie bewegingswetenschappen. Ook inhoudelijk vond hij het vak waanzinnig.

Maar gaandeweg knaagde het, vertelt Wouter Veenendaal. ‘Hoe leuk ik orthopedie ook vond, het werken in een ziekenhuis trok me niet, ik voelde me niet comfortabel in die setting.’ Wouter verkende de mogelijkheden buiten het ziekenhuis en kwam al snel uit bij specialist ouderengeneeskunde. Niet geheel toevallig, licht hij toe. ‘Ik had vroeger een dementerende oudtante die in een verpleeghuis woonde, en mijn moeder werkte in een verpleeghuis als facilitymanager. Ik was daar weleens geweest en vond de setting ontzettend bijzonder, het was een soort minidorp voor mensen met dementie.’ Wouter ging daarop aan de slag als anios in een verpleeghuis voor mensen met een psychogeriatrische aandoening en werd meteen geraakt door de patiëntenpopulatie. ‘Ik vond de mensen zo eerlijk, zo puur, zo écht. Daarbij word je in een heel kwetsbare levensfase toegelaten, die soms ook gepaard gaat met iemands overlijden. Je bouwt daardoor in korte tijd een heel intieme band op met een patiënt.’

Het generalistische aspect vindt Wouter een pluspunt. ‘Je beperkt je niet alleen tot het medische deel, maar kijkt naar het totaal­plaatje bij een patiënt. Normaal gesproken denk je als arts bij iets als een longontsteking: antibiotica geven en klaar. Maar zo werkt het in dit specialisme vaak niet, zeker niet als iemand nog thuis woont. Dan moet je vragen stellen. Hoe zelfredzaam is die persoon, kan hij voor zichzelf zorgen en is hij medicatietrouw? Zo niet, kan familie daarbij helpen? Je hoeft dat als specialist niet allemaal zelf te regelen, maar voert wel de regie en schakelt met andere zorgprofessionals om een patiënt zo goed mogelijk te begeleiden – als een soort spin in het web.’

Communicatie is een belangrijke competentie als je voor dit specialisme kiest, aldus Wouter. ‘Als volwassene ken je alle sociale regels wel, maar bij veel ouderen werken die regels niet meer, zeker niet in de gerontopsychiatrie, waar ik ook een tijd stage heb gelopen. Het is dan de kunst om op een andere manier contact te krijgen met een patiënt, vertrouwen te winnen – en zo toch iemand “mee” te krijgen als het om een bepaalde behandeling gaat.’ Hij herinnert zich een dame die gestopt was met haar rustgevende medicatie. ­Wouter: ‘Ze was erg ontregeld en wilde haar ­medicijnen per se niet slikken. Al een paar keer was ik samen met een ambulant verpleegkundige het gesprek aangegaan, en pas bij de derde keer voelde ik een ingang en ­lukte het om haar te overtuigen. Maar ik heb ook weleens een vertrouwensband met iemand opgebouwd die aansloeg op mijn felgele schoenen. Je moet soms dus buiten de kaders denken en creatief zijn als je oplossingen ­probeert te zoeken voor complexe zorgvraagstukken. Geduldig zijn, goed kunnen luisteren en empathie tonen zijn kortom belangrijke competenties.’

Lees het volledige artikel, inclusief het interview met de opleider, op Arts in Spe.